Lễ Thượng Nguyên (Tết Thượng Nguyên, Tết Nguyên Tiêu), hay còn gọi là Rằm tháng Giêng (15/1 Âm lịch), là ngày trăng tròn đầu tiên của năm mới, đánh dấu thời điểm khởi đầu và kết thúc chuỗi ngày Tết Nguyên Đán. Đây là dịp lễ lớn trong dân gian và Phật giáo, người dân thường cúng bái gia tiên, đi chùa cầu bình an, may mắn và tài lộc cho cả năm.
Cũng được xem là ngày Thiên Quan Tứ Phước – Thiên Quan ban phước lành, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Trong đạo giáo, Thiên Quan Tứ Phúc nghĩa là Quan trời ban phước, là Thiên Quan Đại Đế một trong ba vị Tam Quan Đại Đế, vị thần ban phúc lành, ban may mắn, an khang.
Theo Phật Giáo là ngày lễ quan trọng, người dân thường làm việc thiện, phóng sinh, dâng lễ tại chùa với câu nói “Lễ Phật quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng”.
Theo Văn Hóa là dịp gia đình đoàn tụ, chuẩn bị mâm cỗ cúng gia tiên, Thổ Công, Thần Tài để tri ân tổ tiên và cầu xin một năm mới an lành.
Các hoạt động như thả đèn hoa đăng, dâng hương, ngắm trăng, và các hoạt động hội, múa lân.
Giờ cúng: Rằm tháng Giêng tốt nhất là giờ Ngọ (11-13h trưa), được xem là giờ vàng, lúc mặt trời mạnh nhất, năng lượng dương khí tối mạnh, phù hợp nhất để cầu xin phúc lành.
Lễ vật cơ bản:
- Lục lễ gồm Hương – Hoa – Trà – Quả – Đăng (Đèn, Nến) – Phẩm (đồ vật, đồ cúng).
- Trầu cau nguyên bộ (đã têm sẳn hoặc chưa têm tùy phong tục).
- Thuốc lá, Rượu, Trà, Bánh kẹo, Nước ngọt, Sữa đậu nành/Sữa hộp,… (tùy điều kiện)
- Món ăn đặc trưng: Tùy điều kiện
- Xôi gấc: Màu đỏ của xôi gấc tượng trưng cho sự may mắn, mang lại vận đỏ trong năm mới.
- Chè trôi nước: Tượng trưng cho sự viên mãn, trôi chảy, sum vầy.
- Mâm cỗ chay: Các món chay, đậu hũ, rau củ xào/canh, nấm… thể hiện lòng thành và sự thanh tịnh.
- Mâm cỗ mặn (Nếu có cúng mặn thì làm 2 mâm chay – mặn tách riêng): Gà luộc, giò chả, nem rán, bát canh măng, canh miến….
- Vàng mã: Nếu có thì nên cúng ít và tượng trưng, đề phòng cháy nổ, ô nhiễm môi trường. Tùy phong tục hóa kèm thêm sớ khấn và và văn khấn.
Đây là bản khấn tập trung vào phần Con kính lạy, bạn có thể tự rút gọn lại nếu cần hoặc theo phong tục riêng.
Theo Liên Hoa Kim Ngân biên soạn và tổng hợp theo công thức riêng
